جنگلهای هیرکانی گرگان؛ میراث جهانی یونسکو
جنگلهای هیرکانی که به عنوان یکی از ارزشمندترین ذخایر زیستکره در جهان شناخته میشوند، نواری سبز در امتداد دریای خزر هستند که بخش وسیعی از آنها در منطقه گرگان واقع شده است. این جنگلها در سال ۲۰۱۹ به دلیل قدمت تاریخی و تنوع زیستی منحصر به فردشان، در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدند. هیرکانی تنها یک جنگل نیست، بلکه موزهای زنده است که از عصر یخبندان تا به امروز به حیات خود ادامه داده است.
قدمتی به بلندای تاریخ زمین
جنگلهای هیرکانی به عنوان «فسیلهای زنده» شناخته میشوند. در حالی که بیشتر جنگلهای پهنبرگ دنیا در دوران یخبندان از بین رفتند، اقلیم معتدل حاشیه دریای خزر اجازه داد تا این ریههای سبز باقی بمانند.
-
بقایای دوران سوم زمینشناسی: قدمت این جنگلها به حدود ۲۵ تا ۵۰ میلیون سال پیش بازمیگردد.
-
پناهگاه گونههای نادر: این منطقه به عنوان یک پناهگاه طبیعی، گونههایی از گیاهان و درختان را در خود حفظ کرده است که در سایر نقاط جهان منقرض شدهاند.
تنوع زیستی در منطقه گرگان
منطقه گرگان به دلیل تلاقی کوهستان، جنگل و دشت، یکی از غنیترین بخشهای جنگلهای هیرکانی را داراست. این تنوع شامل هزاران گونه گیاهی و صدها گونه جانوری است.
-
پوشش گیاهی: درختان ارزشمندی چون راش، بلوط، ممرز، افرا و به ویژه درخت انجیلی که بومی این منطقه است، شکوه خاصی به جنگلهای گرگان بخشیدهاند.
-
حیات وحش: این جنگلها زیستگاه گونههای مهمی نظیر پلنگ ایرانی، خرس قهوهای، مرال (گوزن قرمز)، شوکا و انواع پرندگان شکاری هستند. ثبت یونسکو به حفاظت سیستماتیک از این زنجیره حیاتی کمک شایانی کرده است.

اهمیت ثبت جهانی یونسکو
قرارگیری نام جنگلهای هیرکانی در فهرست یونسکو، مسئولیتی بینالمللی برای حفظ این میراث ایجاد کرده است. این ثبت جهانی مزایای متعددی برای منطقه گرگان به همراه داشته است:
-
توسعه گردشگری پایدار: جذب گردشگران و پژوهشگران بینالمللی که به دنبال تجربه طبیعت بکر و مطالعه روی گونههای باستانی هستند.
-
حفاظت سختگیرانه: جلوگیری از تخریب جنگل، ویلاسازیهای غیرمجاز و قاچاق چوب با نظارتهای دقیقتر بینالمللی و ملی.
-
آموزش محلی: افزایش آگاهی جوامع بومی درباره ارزش جهانی سرزمینی که در آن زندگی میکنند.
مناطق برجسته هیرکانی در اطراف گرگان
در محدوده گرگان، چندین نقطه به عنوان شاخصهای اصلی میراث هیرکانی شناخته میشوند که از جمله آنها میتوان به ارتفاعات شصتکلاه و بخشهای بکر جنگل زیارت اشاره کرد. این مناطق با داشتن درههای عمیق، آبشارهای پنهان و مه غلیظ، همان تصویر کلاسیکی را ارائه میدهند که از یک جنگل باستانی انتظار میرود.
جنگلهای هیرکانی گرگان ثروتی است که نه تنها به ایرانیان، بلکه به تمام بشریت تعلق دارد. تماشای این جنگلها، فرصتی برای درک عظمت طبیعت و مسئولیتی برای انتقال این امانت به نسلهای آینده است.
مهار سیلابهای غرب مازندران با افزایش طرحهای آبخیزداری
سفر به مازندران؛ طبیعت بکر و تاریخ کهن
گودرو گردشگری در مازندران